FRA9 DOSYASI · Fransa'nın büyük tarihi
Fransız Devrimi
1789'un Fransa'yı ve dünyayı neden değiştirdiği.
Eser c. 1793 · Charles Thévenin / Paris Musées · Public domain / CC0 1.0 reproduction. 1789’un resmedilmiş tasviri; fotoğraf değildir. Charles Thévenin / Paris Musées ↗
Kronoloji: değişenler ve bir gecede değişmeyenler
1789–1799 kurumsal dönüm noktaları; bütün bölgesel, sömürgesel veya kişisel deneyimleri özetlemez.
| Tarih | Dönüm noktası | Değişim | Önemli ayrım |
|---|---|---|---|
| 17 / 20 Haziran 1789 | Ulusal Meclis / Jeu de paume yemini | Ulusu temsil iddiası ve anayasa sözü | Henüz cumhuriyet değil |
| 14 Temmuz 1789 | Bastille baskını | Paris seferberliği güç dengesini değiştirir | Devrim yalnızca Paris’ten ibaret değil |
| 4 / 26 Ağustos 1789 | Ayrıcalıklar / Haklar Bildirgesi | İlkelerde ve hukukta kırılma | Uygulama bir anda gerçekleşmedi |
| 3 Eylül 1791 | Anayasa | Anayasal monarşi | Yurttaşlık ve oy hakkı aynı değil |
| 10 Ağustos / 21 Eylül 1792 | Ayaklanma / krallığın kaldırılması | Fiilî devrilme, sonra resmî kaldırma | Birbirinden ayrı iki aşama |
| 4 Şubat 1794 | Köleliğin kaldırılması | Konvansiyon kararnamesi | Eşitsiz uygulama; 1802’de geri dönüş |
| 27–28 Temmuz 1794 | II. yıl 9–10 Thermidor | Robespierre ile müttefiklerinin düşüşü ve idamı | Bütün siyasal şiddetin sonu değil |
| 22 Ağustos 1795 | III. Yıl Anayasası | Direktuvar’ın düzenlenmesi | Cumhuriyet, herkese oy hakkı demek değildi |
| 9–10 Kasım 1799 | VIII. yıl 18–19 Brumaire | Darbe ve Konsüllük’e geçiş | Geleneksel bitiş, kalıcı miraslar |
Temel bilgileri bir bakışta görün
FRA9Yayın ilkeleriDüzeltme bildir
Okuma süresi ana metni tahmin eder; tablo, araç, kaynak ve sorular için ek süre gerekir.
ana başlık: 1789–1799 · Egemenlik ve haklar · Savaş ve çatışma · Arşiv ve hafıza
Tek olay değil, on yıllık tercihler
Fransız Devrimi, burada 1789’dan 1799 darbesine kadar ele alınan krizler ve siyasal deneyimler dizisidir. Yalnızca Bastille baskını veya cumhuriyete kaçınılmaz yürüyüş değildir. Mayıs 1789’da üç toplumsal zümrenin temsilcileri Versailles’da États généraux için toplandı; kısa sürede temel mesele ulusu kimin temsil edebileceği oldu. Meclis kararlarını, halk seferberliğini, kırsal çatışmaları ve savaşı birlikte okuyun. Aktörler tek bir programı paylaşmıyor, sonucun ne olacağını önceden bilmiyordu. Kronoloji rejim değişimini gösterir; nedenlerin ve sonuçların bir günde oluştuğu anlamına gelmez.
Haziran 1789: ulusu temsil etme iddiası
17 Haziran 1789’da üçüncü zümrenin temsilcileri kendilerini Ulusal Meclis ilan etti. 20 Haziran’da Jeu de paume salonunda krallığa anayasa verene kadar ayrılmamaya söz verdiler. Temsil iddiası, monarşinin zümrelere dayanan düzeninden ulus adına konuşmaya kayıyordu. Bu henüz krallığı kaldırmak demek değildi. Versailles’daki korunmuş salon ile David’in tasvirleri iki ayrı kanıt türüdür: olayın mekânı ve kamusal hafızanın inşası. Sonradan hazırlanmış bir resim, salonda kimin nerede durduğunu tarafsız biçimde kaydeden görüntü gibi okunmamalıdır.
1789 yazı: siyasal ve toplumsal kırılma
14 Temmuz Bastille baskını Paris’te güç dengesini değiştirdi. Kırsaldaki Büyük Korku hareketleri senyörlük haklarını ve belgelerini de hedef aldı. 4 Ağustos gecesi ayrıcalıkların kaldırılmasının yolunu açtı; 26 Ağustos İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi özgürlüğü, hukuk önünde eşitliği ve ulusal egemenliği ifade etti. İlan edilen ilkeleri, kararnameleri ve uygulamayı ayırmak gerekir: feodal yükümlülüklerin tasfiyesi o gece tamamlanmadı. Bildirge yerleşik iktidara itiraz için güçlü bir dil sundu; serveti, siyasal katılımı veya gündelik koşulları bir anda eşitlemedi.
1791: anayasal monarşi ve sınırlı oy hakkı
3 Eylül 1791 Anayasası anayasal monarşi kurdu: Yasama Meclisi yasaları yaparken kral yürütmeyi ve geciktirici vetoyu korudu. Ulusal egemenlik henüz genel oy demek değildi. Aktif yurttaşlar için yaş, ikamet ve vergi koşulları vardı; kadınlar oy kullanamıyordu. Kralın haziranda kaçıp Varennes’de yakalanması monarşiye güveni zaten zayıflatmıştı. Anayasa metni, ilan edilen medeni eşitlik ile siyasal katılımın ve fiilî yetki dağılımının farklı olduğunu gösterir. Daha sonra kurulan cumhuriyet, bu sınırlı monarşi deneyiminin baştan belirlenmiş sonucu gibi okunmamalıdır.
1792: savaş ve krallığın sonu
Fransa 20 Nisan 1792’de Bohemya ve Macaristan kralına savaş ilan etti. Yenilgiler, siyasal gerilim ve saraya yönelik kuşku krizi derinleştirdi. 10 Ağustos Paris ayaklanması monarşiyi fiilen devirdi; Konvansiyon 21 Eylül’de krallığı resmen kaldırdı. Bunlar ayrı aşamalardır. Yeni meclis, kadınları yine dışlayan genişletilmiş erkek oy hakkıyla seçildi. XVI. Louis’nin yargılanması 21 Ocak 1793’te idamıyla sonuçlandı. Savaş devrimi kalıcı biçimde dönüştürdü; ülke savunması, toplu seferberlik ve toprak genişlemesi iç içe geçti, ancak aynı amaç veya kesintisiz toplumsal uzlaşma sayılmamalıdır.
1793–1794: gerekçelendirmeden ve indirgemeden anlamak
Dış savaş, iç savaş ve ekonomik çatışmalar; devrimci yönetime ve olağanüstü önlemlere eşlik etti. Haziran 1793 Anayasası kabul edildi fakat uygulanması ertelendi. Terör diye anılan dönemde baskı, olağanüstü yargı ve devlet şiddeti vardı; bunlar tek kişiye veya yalnızca giyotine indirgenemez. Carnavalet’nin yaklaşımı gündelik hayatı, şenlikleri ve toplumsal projeleri de bu bağlama yerleştirir. II. yılın 9–10 Thermidor’u, yani 27–28 Temmuz 1794, Robespierre ile müttefiklerinin düşüşü ve idamı açısından dönüm noktasıdır; bütün siyasal şiddetin aniden bittiği anlamına gelmez. Krizi açıklamak baskıyı onaylamak değildir.
Evrensellik iddiası ve dışarıda bırakılanlar
Kadınlar seferberliğe ve siyasal tartışmaya katıldı ancak oy hakkı kazanmadı; Olympe de Gouges 1791’de Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi ile karşılık verdi. Sömürgelerde köleleştirilen kişiler de kendi özgürleşmelerinin aktörüydü; özellikle Saint-Domingue’da 1791’den itibaren mücadele ettiler. Konvansiyon, 1793’teki yerel kaldırmaların ardından 4 Şubat 1794’te köleliği kaldırdı. Uygulama eşitsiz kaldı; Bonaparte 1802’de bölgeye göre köleliği yeniden kurdu veya sürdürdü. Ulusal Arşivler karar metnini, kapsamını ve geri dönüşünü ayırmayı sağlar. Evrensellik dili kapsanma mücadelelerini açtı; 1789 bütün dışlanmaları bir anda çözmedi.
1795–1799: cumhuriyeti istikrara kavuşturmak ve devirmek
22 Ağustos 1795’te kabul edilen III. Yıl Anayasası, ortak yürütme ve iki yasama meclisiyle Direktuvar’ı kurdu. Olağanüstü yönetim sonrasında denge aranıyordu; ancak sınırlı oy hakkı ve tekrarlanan darbeler istikrarı zayıflattı. VIII. yılın 18–19 Brumaire’inde, 9–10 Kasım 1799’da, Bonaparte ve müttefikleri rejim değişikliğini dayattı; Direktuvar yerini Konsüllük’e bıraktı. Devrimin geleneksel bitiş tarihi miraslarının sonu değildir. Anayasa metinlerini, Carnavalet koleksiyon nesnelerini ve tarihli tasvirleri karşılaştırın; alınan kararı, yaşanan deneyimi ve sonradan kurulan hafızayı ayırın. Eski sergi sayfası güncel rezervasyon teklifi değildir.
Bunları da okuyun
%20La%20Chasse%20au%20Moyen%20Age%20(Chasse%20au%20faucon)%20-%20Henri%20Rachou.jpg?width=1500)