.jpg?width=1600)
FRA9 · 01.09.2026 · Fransa siyaseti
Édouard Balladur 97 yaşında öldü: İzmir’den Matignon’a uzanan siyasi hayat
Eski Fransa Başbakanı 31 Ağustos 2026’da Paris’te öldü. Bugünkü İzmir’de doğan Balladur, ikinci kohabitasyon döneminde 1993–1995 arasında hükümeti yönetti.
Temel bilgileri bir bakışta görün
Güncellendi
FRA9Yayın ilkeleriDüzeltme bildir
Okuma süresi ana metni tahmin eder; tablo, araç, kaynak ve sorular için ek süre gerekir.
ana başlık: 100K+ · 97 · İzmir → Paris · 1993–1995
Paris’te ölüm ve Cumhuriyet’in anmaları
Édouard Balladur, ailesinin duyurusuna göre 31 Ağustos 2026 Pazartesi günü Paris’te 97 yaşında öldü. Dinî törenin aile arasında yapılması planlanıyor. Emmanuel Macron, Ulusal Meclis Başkanı ve Fransız sağının önde gelen isimleri, Beşinci Cumhuriyet’in yarım yüzyılı aşan dönemine tanıklık eden devlet adamını andı. Bu dosya ölüm haberini, siyasi anmaları ve tarihsel miras değerlendirmesini birbirinden ayırarak anlatıyor.
İzmir’den Marsilya’ya, oradan Fransız devletine
2 Mayıs 1929’da bugünkü İzmir’de, o dönemki adıyla Smyrna’da Ermeni kökenli Levanten bir ailede doğdu. Çocuk yaşta ailesiyle Marsilya’ya taşındı. Sciences Po ve ENA eğitiminin ardından 1957’de Danıştay’a girdi. İzmir’den Fransa’nın üst düzey kamu yönetimine uzanan bu yol, ölüm haberinin Türkiye’de de ilgi görmesini açıklıyor: doğduğu şehir biyografide küçük bir ayrıntı değil, Fransa siyasetinin merkezine varan hayatın ilk durağıydı.
Pompidou, Mayıs 68 ve Élysée’nin karar merkezi
Balladur 1964’te Başbakan Georges Pompidou’nun ekibine katıldı. Mayıs 1968 krizi sırasında hükümet çalışmalarında ve Grenelle anlaşmalarına uzanan müzakere sürecinde yer aldı. Pompidou’nun cumhurbaşkanı seçilmesinden sonra Élysée’de genel sekreter yardımcılığına, 1973’te genel sekreterliğe yükseldi. Seçilmiş büyük bir siyasetçi olmadan önce yürütme gücünün ve cumhurbaşkanlığı karar mekanizmasının içinde yetişmiş bir üst düzey devlet görevlisiydi.
1986–1988: ekonomi yönetimi ve ilk özelleştirme dalgası
Fransa’nın ilk kohabitasyon döneminde Jacques Chirac onu Ekonomi, Maliye ve Özelleştirmeden sorumlu Devlet Bakanı yaptı. Société Générale, Paribas, Suez ve TF1 gibi büyük kuruluşlardaki kamu paylarının satışı bu dönemde yürütüldü. Balladur böylece Fransız sağının liberal ve Avrupa yanlısı çizgisinin güçlü temsilcilerinden biri oldu. Bercy yılları sonraki programının omurgasını kurdu: parasal istikrar, sermayenin tabana yayılması ve ekonomide daha seçici bir devlet rolü.
1993–1995: ikinci kohabitasyonun başbakanı
Sağın 1993 milletvekili seçimlerindeki büyük zaferinin ardından Cumhurbaşkanı François Mitterrand, Balladur’u 29 Mart’ta başbakanlığa atadı. İki yıl boyunca sosyalist bir cumhurbaşkanı ile sağ hükümet yürütme gücünü paylaştı. Balladur 1986–1988 dönemine göre daha az çatışmalı bir kohabitasyon yürütmeye çalıştı; dış politika ve savunmada cumhurbaşkanının ayrı ağırlığı sürdü. Kabinede Charles Pasqua, Alain Juppé, François Bayrou, Simone Veil ve Nicolas Sarkozy gibi isimler vardı.
Emeklilik ve özelleştirmeler: etkisi hâlâ süren miras
1993 reformu özel sektör emekli aylığının hesabında esas alınan en iyi yıl sayısını kademeli olarak 10’dan 25’e çıkardı, gerekli prim süresini uzattı ve aylıkları fiyatlara endeksledi. Hükümet BNP, Rhône-Poulenc ve Elf Aquitaine gibi kuruluşlarda özelleştirmeleri sürdürdü. Destekleyenler bunu kamu maliyesi ve ekonomi için zorunlu uyarlama saydı; eleştirenler göreli aylık kaybını ve kamunun küçülmesini öne çıkardı. Reform bugün bile Fransa’daki her emeklilik tartışmasının başlangıç noktalarından biri.
1995: favorilikten Chirac rekabetine ve ilk tur yenilgisine
Uzun süre seçimin favorisi görülen Balladur, eski müttefiki Jacques Chirac’a karşı 1995 cumhurbaşkanlığı yarışına girdi. Anayasa Konseyinin kesin hesabına göre ilk turda 5.658.796 oy, yani yaklaşık yüzde 18,6 aldı; Lionel Jospin ile Chirac’ın gerisinde üçüncü kaldı ve ikinci tura çıkamadı. Adaylık Fransız sağını yıllarca böldü; Balladur’u destekleyenlere ‘balladurien’ denirken Chirac’ın nihai zaferi Matignon dönemini kapattı.
Matignon sonrası: kurumlar, Avrupa ve tartışmalı dosya
2007’ye kadar Paris milletvekilliği ve Ulusal Meclis Dışişleri Komisyonu başkanlığı yapan Balladur, daha sonra 2008 anayasa değişikliğine kaynaklık eden komisyona başkanlık etti. Parlamentonun güçlendirilmesi ve öncelikli anayasaya uygunluk sorusu bu mirasın parçaları oldu. Adı, 1995 kampanyasının finansmanıyla ilgili Karachi dosyasında da geçti; Cumhuriyet Adalet Divanında yargılandı ve 2021’de beraat etti. Mirası ekonomik reform, kohabitasyon, kurum değişikliği ve tartışmayı aynı biyografide topluyor.
Bunları da okuyun
